Напалеон Орда 25 гадоў пражыў у палітычнай эміграцыі. І ўвесь гэты час расейскія ўлады спрабавалі забраць яго беларускі маёнтак Варацэвічы: накладалі арышт, абмежаванні, выплаты. А маці мастака за перапіску з сынам да самай смерці заставалася пад наглядам паліцыі.

Амаль 230 гадоў таму, каб задушыць у Беларусі незалежніцкае паўстанне Тадэвуша Касцюшкі, расейская акупацыйная адміністрацыя стварыла на беларускіх землях разгалінаваную сістэму канфіскацыі маёмасці.

У ХІХ стагоддзі кожны папулярны еўрапейскі трэвэлблогер ведаў, дзе знаходзяцца Віцебск, Бярэзіна, ваколіцы Магілёва, Полацк ці Дрыса. Прычына была простая: гэтыя мясціны трапілі на мапу еўрапейскага турызму праз вайну 1812 года і паход Напалеона на Маскву.

Абсяг падполля ўражваў маштабамі - больш за тры тысячы сяброў, тэрыторыя ад эстонскага Тарту да ўкраінскай Адэсы. І калі Вільня была сэрцам арганізацыі, Бердычаў - яе галавой, дык Пінск і Палессе сталі яе мускуламі.

У Пецярбург ляціць дэпеша: у Беларусі забіты расейскі жандар Грыбаедаў. Падпалкоўнік пакараны за “шматгадовую правакатарскую дзейнасць” і актыўны ўдзел у пагроме.

Людзі, якія змянялі эканоміку Беларусі ў невыносных умовах ХІХ стагоддзя. На помніках ім можна з гонарам дадаць - "Made in BELARUS" - яны стваралі прадукт з найвышэйшай дадатковай вартасцю!

Але сваякі з Беларусі былі супраць і забралі ўсё да апошняга цэнта, яшчэ і працэнты. У справе была задзейнічана нават Расейская амбасада ў Вашынгтоне.